Μόδεστος Π. Σαμάρας

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Μόδεστος Σαμάρας είναι το πέμπτο παιδί του Παρασκευά και της Χριστοφόρας Σαμάρα.

Γεννήθηκε στο Λιοπέτρι της επαρχίας Αμμοχώστου τον Ιανουάριο του 1932.

Οι γονείς του, γεωργοί, αγωνίζονταν καθημερινά να αναθρέψουν και μεγαλώσουν τα 9 παιδιά τους γαλουχώντας τα με τα ελληνικά και χριστιανικά ιδεώδη της φυλής.

Πέρασε διαδοχικά από το Δημοτικό του χωριού και το Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου από το οποίο αποφοίτησε το 1950.

Εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν, γιατί ο πατέρας του με άλλα 8 παιδιά δεν έχει τις οικονομικές δυνατότητες να τον στείλει για σπουδές στη Φιλολογία στην Ελλάδα, όπως ο ίδιος ο πέμπτος του γιος δικαίως επιθυμούσε.

Ευτυχώς για τον Μόδεστο Σαμάρα, ο κατά εφτά χρόνια μεγαλύτερός του αδελφός Χρίστος (Ξάνθος), που το 1958 έδωσε τη ζωή του θυσία στον βωμό της πατρίδας στον Αχυρώνα του Λιοπετρίου, με επιμονή και πείσμα έπεισε τον πατέρα να συνάψει δάνειο και να στείλει τον Μόδεστο στο Πανεπιστήμιο.

Και έτσι ο Μόδεστος Σαμάρας μ’ ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στον πατέρα και με απέραντη ευγνωμοσύνη στον αδελφό του Χρίστο (Ξάνθο), ξεκίνησε στις 22/9/1950 για την Αθήνα.

Γράφτηκε στο Φιλολογικό τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και παρά τις οικονομικές υποχρεώσεις που είχε, κατόρθωσε να περατώσει τις σπουδές του στις 29/4/1955, ένα μήνα σχεδόν μετά την έναρξη του Εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα του 1955-59.

Τον Μάιο του 1955 με το πτυχίο της φιλολογίας ήλθε στην Κύπρο και πριν ακόμα διοριστεί κατατάγηκε κι αυτός, όπως είχαν ήδη πράξει οι 4 του αδελφοί, στις τάξεις της Ε.Ο.Κ.Α.

Την πρώτη Σεπτεμβρίου 1955 διορίστηκε από τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄ φιλόλογος καθηγητής στην Ιερατική Σχολή «Απόστολος Βαρνάβας», όπου υπηρέτησε για δυο χρόνια, έχοντας βοηθό και συμπαραστάτη τον αείμνηστο Αρχιμανδρίτη και Διευθυντή της Σχολής Κωνσταντίνο Λευκωσιάτη.

Το 1956-57 με απόσπαση από το Υπουργείο Παιδεάις εργαζόταν για 2 μέρες της εβδομάδας και στο Γυμνάσιο Λαπήθου για 11 ώρες.

Τον Μάιο του 1956 συνελήφθη από τους Άγγλους και προσωποκρατήθηκε για 11 μέρες στις φυλακές της Αμμοχώστου.

Τα επόμενα 4 σχολικά χρόνια διορίζεται από τη Σχολική Εφορεία Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Αμμοχώστου φιλόλογος καθηγητής με Γυμνασιάρχη φίλο και βοηθό τον δρα Κυριάκο Χατζηϊωάννου στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου.

Το 1961 πήρε υποτροφία της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης για το Διδασκαλείο Μέσης Εκπαίδευσης στην Αθήνα. Εκεί παρακολούθησε τον διετή κύκλο σπουδών του Διδασκαλείου και θεωρεί τον εαυτό του ευτυχής γιατί Γενικός Διευθυντής του Διδασκαλείου ήταν ο σοφός και σεβάσμιος γέρων Κωνσταντίνος Γεωργούλης.

Επέστρεψε στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1963 με το γνωστό Παιδαγωγικό πτυχίο «Εκπαιδευτικής Διοίκησης και Εποπτείας».

Τοποθετείται για τρία συνεχή σχολικά χρόνια 1963-1966 στο Β΄ Γυμνάσιο Αμμοχώστου, όχι μόνο σαν συντονιστής των φιλολογικών μαθημάτων, αλλά και με διοικητικά καθήκοντα. Μεγάλη και ανεκτίμητη βοήθεια βρήκε από τον αείμνηστο πια Γυμνασιάρχη τον Σπυρίδωνα Σωτηρόπουλο.

Την 1/9/1966 προάγεται από την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας σε Β.Δ. και μετατίθεται στο Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου με καθήκοντα Διευθυντή.

Την 1/9/1969 προάγεται από την Επιτροπή σε Διευθυντή Σχολών Μέσης Εκπαίδευσης και παραμένει στο Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου για άλλα δυο χρόνια.

Την 1/9/1971 μετατίθεται από την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας στο Β΄ Γυμνάσιο Αμμοχώστου, στη θέση του αφυπηρετήσαντος και αείμνηστου πια Σπυρίδωνα Σωτηρόπουλου. Η πρώτη χρονιά υπήρξε θαυμάσια, όμως τα επόμενα δύο χρόνια, 1972-73 και 1973-74 υπήρξαν δύσκολα και καθοριστικά για την επερχόμενη τραγωδία της Κύπρου.

Ο διχασμός του Ελληνισμού σε Μακαριακούς και Γριβικούς ετοίμαζε με μαθηματική ακρίβεια την καταστροφή της Κύπρου. Στον διχασμό αυτό ενεπλάκησαν και οι μαθητές και τούτου ένεκεν, στα σχολεία υπήρχαν σχεδόν καθημερινά καβγάδες μεταξύ των μαθητών και διαδηλώσεις.

Το Β΄ Γυμνάσιο Αμμοχώστου δεν μπόρεσε να αποτελέσει εξαίρεση και ο Διευθυντής προσπαθούσε να είναι όσο ανθρώπινα ήταν δυνατό ακριβοδίκαιος στην εκδίκαση των πειθαρχικών αυτών παραπτωμάτων.

Επειδή όμως τις περισσότερες φορές προκαλούσαν οι Ενωτικοί μαθητές και επειδή ο Διευθυντής προσπαθούσε να μη μετετραπεί το σχολείο σε ζούγκλα και επέβαλλε κάποιες ποινές σύμφωνα με τα σχέδια λειτουργίας των σχολείων, έγινε στόχος απειλών που αποκορυφώθηκαν στις 27 Μαΐου 1974 με την ανατίναξη του αυτοκινήτου του.

Η πίκρα που αισθάνθηκε είναι αφάνταστη, γιατί μερικοί νεαροί μαθητές θέλησαν να διδάξουν πατριωτισμό σ’ ένα Διευθυντή που όχι μόνο στον απελευθερωτικό μας αγώνα πρόσφερε με το ψευδώνυμο «διττός-αδελφός» ό,τι μπορούσε, αλλά και 4 δικοί του, 2 αδελφοί, οι Χρίστος (Ξάνθος) και Ηλίας και 2 κουνιάδοι του, οι Ανδρέας και Γεώργιος Κάρυος, πρόσφεραν τη ζωή τους θυσία στον βωμό της πατρίδας μας για την Ένωση της Κύπρου με τη μητέρα πατρίδα.

Μετά την τραγωδία του 1974 ο διευθυντής Μόδεστος Σαμάρας με τη γυναίκα του και τα πέντε παιδιά τους εγκαθίστανται στη Λάρνακα.

Την 1/9/1974 τοποθετείται προσωρινά από την Επιτροπή στο Γυμνάσιο Λάρνακας, το μετέπειτα Γυμνάσιο Αγίου Γεωργίου και σήμερα Λύκειο Αγίου Γεωργίου.

Στο Γυμνάσιο αυτό, που μετά την καταστροφή λειτούργησε για τρία χρόνια με πρωινή και απογευματινή φοίτηση με δυο Διευθυντές και για άλλα τρία χρόνια αργότερα διαχωρίστηκε σε Γυμνασιακό και Λυκειακό κύκλο και πάλι με δυο Διευθυντές, ο Διευθυντής Μόδεστος Σαμάρας, αντί μέσα στην προσφυγιά του και τον χαμό πολλής περιουσίας στην Αμμόχωστο να πτοηθεί και να καταθέσει τα όπλα τα ιερά της Ελληνικής Εκπαίδευσης, που δόξασε στα προηγούμενα 19 έτη της υπηρεσίας του, αντίθετα ολόρθος και με στητή την ψυχή όχι μόνο δεν επέτρεψε στον εαυτό του να αμαυρώσει την προηγούμενη εξαίρετη σταδιοδρομία του, αλλά και για 15 ολόκληρα χρόνια πρόσφερε και προσφέρει με πάθος όλο του το είναι και συνεργαζόμενος με αγάπη και κατανόηση με όλους, καθηγητές και μαθητές, το ελάμπρυνε και το ανύψωσε σε έναν θαυμάσιο πνευματικό – εκπαιδευτικό φάρο.

Είναι το σχολείο αυτό, το Λύκειο Αγίου Γεωργίου, που όχι μόνο ο Διευθυντής Μόδεστος Σαμάρας με πάθος και αγάπη δέθηκε μ’ αυτό, αλλά και το σχολείο με τη σειρά του δέθηκε με τον Διευθυντή και υπό τύπου αστείου ή και σοβαρότητας πήρε το όνομά του, που ο διευθυντής μας Μόδεστος Σαμάρας για λόγους προσωπικούς αλλά και εκπαιδευτικούς, με πόνο ψυχής εγκαταλείπει, αφυπηρετώντας πρόωρα σε βαθμό που να είναι γνωστό πια με το όνομά του.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΒΛΕΠΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΟΔΕΣΤΟ ΣΑΜΑΡΑ 2001-2002

 Ξεκινώντας την καριέρα σας ως εκπαιδευτικός θα είχατε βάλει κάποιους στόχους. Ποιου ήταν και σε ποιο βαθμό τους πετύχατε;

Επειδή η εποχή εκείνη, το 1955, που διορίστηκα ήταν αγωνιστική – απελευθερωτική και επειδή σχεδόν όλοι οι συνάδελφοι ήσαν αγωνιστές της ΕΟΚΑ, όλοι αγωνιζόμασταν να δημιουργήσουμε Έλληνες αγωνιστές και ανθρώπους. Στόχος μας ήταν βέβαια και η μάθηση αλλά προπάντων δια της αγωνιστικότητος η εκδίωξη των Άγγλων από την Κύπρο. Από τους κύριους επίσης στόχους ήταν η διάπλαση ήθους, χαρακτήρος, και καλών χριστιανών και τούτο γιατί; Όπως έλεγε ο αείμνηστος αδελφός μου Χρίστος Ξάνθος Σαμάρας, για να είναι ένας καλός πατριώτης πρέπει να είναι πρώτα καλός χριστιανός, γιατί μέσα στον χριστιανό υπάρχουν όλες οι αρετές που έδωσε ο Θεός σ’ εμάς.

Ποιες είναι οι πρώτες σας αναμνήσεις και εμπειρίες ως καθηγητής;

Οι πρώτες μου αναμνήσεις ήταν πολύ ευχάριστες διότι διορίστηκε από τον Α΄ Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄ στην υπέροχη ως προς την τοποθεσία Ιερατική σχολή «Απόστολος Βαρνάβας». Είναι μια σχολή υπέροχη ως προς την τοποθεσία, γεμάτη καρποφόρα δέντρα και λουλούδια, αλλά και οι μαθητές της, ολιγάριθμοι κατά τάξη, ήταν όλοι τους υπέροχοι, γεμάτοι ήθος, ευσέβεια, άριστου χαρακτήρα. Πώς να ξεχάσω την εμπειρία αυτή;

Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στα πρώτα στάδια άσκησης του λειτουργήματος του εκπαιδευτικού και πώς τις αντιμετωπίσατε; Σας έκαναν να μετανιώσετε για την απόφασή σας να γίνετε εκπαιδευτικός;

Δυσκολίες συναντά ο καθηγητής που δεν είναι έτοιμος να προσφέρει αγάπη και μόρφωση. Αντίθετα, ο καθηγητής που χαίρεται να προσφέρει οτιδήποτε στον μαθητή του δεν συναντά καμιά δυσκολία, εργάζεται με κέφι, με χαρά και φροντίδα. Γι’ αυτό κι εγώ προσωπικά χαίρομαι ξέχωρα που έγινε καθηγητής.

Ποιες δυσχέρειες επέφερε στη λειτουργία του σχολείου η τουρκική εισβολή του 1974; Πώς τις αντιμετωπίσατε;

Οι δυσχέρειες ήταν πολλές, γιατί και το Υπουργείο δυσκολεύτηκε να ανακαλύψει όλους τους καθηγητές και ο σχηματισμός των σχολείων δυσκολότερος. Υπήρξε τεράστια δυσκολία στο να μαζευτούν όλα τα παιδιά στα σχολεία τους. Εκτός των μεγάλων δυσκολιών που συνάντησε το Υπουργείο, συναντήσαμε και εμείς οι διευθυντές γιατί από τη μια ερχόντουσαν ξένα παιδιά στα σχολεία μας και από την άλλη πέραν του επιτρεπτού και κανονικού ορίου. Στο δικό μου σχολείο το 1974-75 υπήρχαν 45 τμήματα, 9 μετακινούμενα και 100 καθηγητές.

Το Γυμνάσιο/Λύκειο Αγίου Γεωργίου είχε κάποτε φήμη «Μικρού Πανεπιστημίου». Πού οφείλεται αυτό κατά τη γνώμη σας;

Η ονομασία «Μικρό Πανεπιστήμιο» - και εδώ δυστυχώς θα πρέπει να περιαυτολογήσω – οφείλεται στο γεγονός ότι είχα και συμφοιτητές και μυρωτικούς κουμπάρους επιθεωρητές. Το γεγονός αυτό μου έδινε κάπως το δικαίωμα να ζητώ για το σχολείο μου άριστους και πεπειραμένους καθηγητές και όχι μάλιστα χωρίς λόγο. Γιατί όταν ένα σχολείο έχει 8 ή 12 τμήματα πρακτικό και αρκετά – στην αρχή – Κλασικά και προσωπικό 100 καθηγητών, πώς είναι δυνατόν ο διευθυντής να μην ζητεί από το Υπουργείο να μην επανδρώνεται επάξια;

Σε ποια περίπτωση / ποιες περιπτώσεις νιώσατε πολύ περήφανος που υπήρξατε Διευθυντής στο Λύκειο Αγίου Γεωργίου; Ποιο γεγονός θεωρείτε σταθμό κατά την εκπαιδευτική σας πορεία στο Γυμνάσιο/Λύκειο Αγίου Γεωργίου;

Η περηφάνια μου σ’ αυτό το σχολείο ήταν διαρκής μέσα σ’ ένα τόσο μεγάλο σχολείο με τόσες πολλές αυλές, με πλήρη σχεδόν οργάνωση των εργαστηρίων Φυσικής και Χημείας, με επάνδρωση του σχολείου από άριστους συναδέλφους, πώς να μη νιώθω κάθε μέρα περήφανος;

Η διδυμοποίηση του Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου Αθηνών με το Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας είναι ένα γεγονός που θεωρείται ένας από τους πολλούς σταθμούς της σταδιοδρομίας μου.

Θυμάστε κάποιους στενούς συνεργάτες σας ή ακόμα και μαθητές σας με ιδιαίτερη συγκίνηση και αγάπη;

Επειδή είχα πλειάδα εκλεκτών συνεργατών μου είναι δύσκολο τώρα να θυμηθώ ονόματα. Όμως πολλοί εκλεκτοί συνάδελφοι προήχθησαν και διαπρέπουν τώρα ως διευθυντές σχολείων Μέσης παιδείας.

Ποια συμβουλή θα θέλατε να δώσετε στους νέους μας από τη μια και στους νέους εκπαιδευτικούς από την άλλη ώστε να γίνεται πιο αποτελεσματική η προσφορά τους στην Παιδεία του τόπου μας;

Οι εκπαιδευτικοί μας πρέπει να είναι παιδαγωγοί και να διαθέτουν ανόθευτη την παιδαγωγική αγάπη. Όταν λοιπόν απλόχερα τη δίνουν στους μαθητές τους να είναι σίγουροι ότι θα κερδίσουν και την ψυχή των μαθητών τους και τότε όλα θα πάνε καλά. Αν με τη σειρά τους οι νέοι αντιλαμβάνονται την παιδαγωγική αγάπη του καθηγητή τους και νιώθουν ίδια αγάπη και στοργή θα υπάρξει μεταξύ τους συνεργασία.

Ποια ήταν η σχέση σας με τους καθηγητές/μαθητές;

Ήταν μια αγαστή και πολύτιμη συνεργασία. Από μέρους μου υπήρχε πάντοτε προσπάθεια πραγματικής προσφοράς γνώσεων αλλά και ήθους και αγάπης. Από μέρους των μαθητών υπήρχε πάντοτε σεβασμός και εκτίμηση.

Πείτε μας τι σημαίνει για σας το Λύκειο Αγίου Γεωργίου;

Για μένα το Λύκειο Αγίου Γεωργίου ήταν και θα είναι πάντοτε ένα πολύτιμο κομμάτι της ζωής μου. Αγάπησα αυτό το Λύκειο όσο τα πολυτιμότερα πράγματα στη ζωή μου. Το φρόντισα με αγάπη, με φρόνηση και με πολλή κατανόηση. Ήμουν πάντοτε ένας ακούραστος εργάτης για την πρόοδο και την ανάπτυξη. Το υπέροχο αυτό λύκειο υπήρξε πάντοτε ένα υπέρλαμπρο αστέρι στους ουρανούς.

Μιλήστε μας λίγο πώς βλέπετε το έργο του διευθυντή. Σίγουρα η θέση αυτή σας απομάκρυνε από την έδρα του απλού μαχόμενου καθηγητή. Πώς είδατε τον νέο ρόλο του διοικητικού λειτουργού;

Ο ρόλος του διευθυντή σ’ ένα τεράστιο σχολείο από απόψεως αριθμού μαθητών, τμημάτων και συναδέλφων, όπως ήταν το Λύκειο Αγίου Γεωργίου μέχρι και πέρσι, είναι τεράστιος. Πολύ δύσκολος και επίπονος.

Πρέπει να είναι πάνω απ’ όλα εργατικότατος. Πρέπει να μη φείδεται κόπου και μόχθου για να μεγαλουργήσει το σχολείο που διευθύνει. Όμως για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο δεν είναι αρκετή μόνη της η εργατικότητα. Απαραίτητο, και «εκ των ων ουκ άνευ», προσόν ενός διευθυντή είναι η κατάλληλη προσέγγιση που πρέπει να έχει με τον κάθε ένα που έρχεται σε επικοινωνία ή συνεργάζεται.

Χωρίς αυτό τίποτε, κατ’ εμέ, δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί.

Πρέπει να γνωρίζει ο διευθυντής καλά πως κάθε άνθρωπος που έρχεται στον κόσμο είναι μια ξεχωριστή και μοναδική ψυχοσωματική ιδιαιτερότητα.

Ξεκινώντας από αυτό το δογματικό δεδομένο πρέπει ο διευθυντής επομένως να γνωρίζει ότι οι συνάδελφοί του και οι μαθητές του σχολείου του δεν είναι δυνατόν να αποτελούν εξαίρεση.

Συνεπώς πρέπει να δέχεται την κάθε ιδιαιτερότητα όπως αυτή είναι και όχι να προσπαθεί να την αλλάξει και να την κάμει να είναι όπως ο διευθυντής θα ήθελε να είναι. Γιατί οπωσδήποτε θα αποτύχει. Άλλωστε ας θυμηθούμε εδώ, τους στίχους του Λιπέρτη: «Αν άλλασσεν το φυσικόν εύκολα του πλασμάτου τζι ο Πλάστης εννά ντρέπετουν για τούν’ τα έρκατά Του».

Λαμβάνοντας λοιπόν σοβαρά υπόψη μου τα δυο αυτά απαραίτητα (προσόντα) που πρέπει να έχει ένας διευθυντής για να επιτύχει στο δύσκολο έργο του, προσπάθησα από της αρχής της σταδιοδρομίας μου ως διευθυντής να τα αποκτήσω, κατά το ανθρωπίνως δυνατό στον ύψιστο βαθμό.

Και το μεν πρώτο προσόν, το της εργατικότητας, δε χρειάστηκε και πολύς κόπος για να αποκτήσω, γιατί τούτο το είχα στον ύψιστο βαθμό από την αρχή της σταδιοδρομίας μου.

Το δεύτερο όμως προσόν, το της κατάλληλης δηλαδή προσέγγισης που πρέπει να έχει ένα διευθυντής με τον κάθε ένα χωριστά δεν μπόρεσα, δυστυχώς, να το αποκτήσω στον ύψιστο δυνατό βαθμό.

Γιατί τούτο είναι ανθρωπίνως αδύνατο. Γιατί έχεις να κάμεις με την ψυχοσύνθεση ενός εκάστου, μια ψυχοσύνθεση που ούτε ο ίδιος ο εαυτός μας δεν μπορεί να μάθει και να κατανοήσει πλήρως τη δική του ψυχοσύνθεση.

Άλλωστε τούτο μας το λέει σαφώς και ο σκοτεινός Ηράκλειτος: «Ψυχής πείρατα ιών ουκ αν εξεύροιο, ούτω βαθύν έχει λόγον».

Όμως στην 23χρονη σταδιοδρομία μου ως διευθυντής, πιστεύω πως κατόρθωσα να έχω την πιο κατάλληλη προσέγγιση προς όλους, μαθητές και συναδέλφους μου. Προσπάθησα να είμαι όχι μόνο άνθρωπος αλλά και συνάνθρωπος.

Λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη την αξία της αγάπης και γνωρίζοντας τον υπέροχο ύμνο που πλέκει προς την αγάπη ο Απόστολος των εθνών Παύλος, «εάν ταις γλώσσαις των Αγγέλων και των ανθρώπων λαλώ, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον, και εάν έχω πίστιν ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπη δε μη έχω, ουδέν ειμί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ου ζητεί τα εαυτής, πάντα στέργει, πάντα υπομένει, πάντα ελπίζει», πρόσφερα αφειδώλευτα την αγάπη μου προς όλους μαθητές και συναδέλφους μου. Και όχι μόνο την αγάπη μου, αλλά και τη συνεργασία μου και μια χωρίς προηγούμενο, πιστεύω, κατανόηση.

Με την κατάλληλή μου αυτή προσέγγιση προς το παιδαγωγικό ζεύγος, διδάσκοντες δηλαδή και διδασκομένους, κατόρθωσα, πιστεύω, πάρα πολλά. Γιατί όταν ο μαθητής αισθάνεται άνετα και όχι μόνο δε φοβάται τον διευθυντή του, αλλά και μπορεί να τον δει ανά πάσα στιγμή της λειτουργίας του σχολείου και να του πει το πρόβλημά του, και πιο ευγενικός γίνεται και πιο πειθαρχημένος αποβαίνει, και πιο μελετηρός καθίσταται.

Γιατί όταν ο καθηγητής, λόγω της κατάλληλης προσέγγισης προς αυτόν από μέρους του διευθυντή, αισθάνεται άνετα, χαρούμενος και ευτυχισμένος, και πιο πρόθυμα αναλαμβάνει κάθε εργασία που του αναθέτει ο διευθυντής του, αλλά προ πάντων πολύ πιο δημιουργικός είναι μέσα στην τάξη και ως προς την προσέγγισή του με τους μαθητές του και ως προς την προσφορά της ύλης του.

 

Παναγιώτα Σαμάρα, Γ11

ΟΜΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΜΟΔΕΣΤΟΥ ΣΑΜΑΡΑ

«ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΦΩΝΗ»

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 1987-88

 Ομιλία του Διευθυντή Μόδεστου Σαμάρα για τη Διδυμοποίηση των Λυκείων Αγίου Γεωργίου Λάρνακας και

Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου Αθήνας

Είναι με πολλή χαρά και συγκίνηση που υποδεχόμαστε σήμερα το αδελφό Ενιαίο Πολυκλαδικό Λύκειο Αθήνας για μια συμβολική αδελφοποίηση των Σχολείων μας. Και λέγω συμβολική γιατί τι αδελφοποίηση χρειάζεται να γίνει μεταξύ αδελφών ομαίμων, ομοθρήσκων, ομογλώσσων, αδελφών που έχουν τον ίδιο πολιτισμό και την ίδια ελληνική παιδεία, εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια; Τι αδελφοποίηση μπορεί να γίνει μεταξύ Ελλήνων και Ελλήνων;

Γιατί εμείς οι Έλληνες της Κύπρου, αγαπητοί συνάδελφοι και αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες του αδελφού Ε.Π.Λ.Α., είμαστε Έλληνες από γεννησιμιού του Ελληνισμού. Αδιάψευστα τεκμήρια μαρτυρούν και βεβαιώνουν του λόγου μου την αλήθεια. Η συμμετοχή μας σ’ όλους τους αγώνες των Πανελλήνων από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα είναι ιστορικώς και αρχαιολογικώς αποδεδειγμένη. Ο πρώτος βασιλιάς της Κύπρου και ιδρυτής του βασιλείου της Πάφου Κινύρας δωρίζει τον περίφημο θώρακα στον Αγαμέμνονα κατά την εκστρατεία των Αχαιών κατά των Τρώων:

Δεύτερον αυ θώρηκα περί στήθεσσιν έδυνε,

τον ποτέ Κινύρης δώκε ξεινήϊον είναι.

Πεύθετο γαρ Κύπρονδε, μέγα κλέος, ούνεκ Αχαιοί

εις Τροίην νήεσσιν αναπλεύσεσθαι έμελλον∙

τούνεκα οι τον δώκε χαριζόμενος βασιλήι.

Αλλά δεν είναι απλώς το δώρο μας προς τον Αγαμέμνονα η απόδειξη της Ελληνικότητάς μας. Η συμμετοχή μας σ’ όλους σχεδόν τους αγώνες των Ελλήνων, στους αγώνες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η προσφορά μας και η συμμετοχή μας στον αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας του 1821 με άφθονο αίμα που χύθηκε, η αθρόα στρατολογία μας στον Αγγλικό στρατό κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο κάτω από το ψεύτικο σύνθημα των Άγγλων ότι θα πολεμούσαμε για τη μάνα μας Ελλάδα και ότι ύστερα από τον πόλεμο θα γινόταν η Ένωση της Κύπρου με τη μητέρα πατρίδα, η υπέροχη Κυπριακή Εποποιΐα του 1955-59 και η σθεναρή αντίστασή μας στην Τουρκική εισβολή του 1974 με την αμέριστη συμπαράσταση της μητέρας πατρίδας μαρτυρούν τους προαιώνιους ακατάλυτους δεσμούς των Ελλήνων της Κύπρου με τη μητέρα πατρίδα.

Αλλά καθ’ όλους αυτούς τους αγώνες των Ελλήνων της Κύπρου, αγαπητοί συνάδελφοι και αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες του Ε.Π.Λ.Α., οι Έλληνες της Κύπρου επέδειξαν την ίδια ακριβώς με τους αδελφούς μας της Μητροπολιτικής Ελλάδας ανδρεία, ηρωϊσμό και αυτοθυσία.

Έτσι στις 9 Ιουλίου 1821 λίγο πριν οι Τούρκοι απαγχονίσουν τον Αρχιεπίσκοπό μας Κυπριανό τον ακούμε να λέγει στους δημίους του τα εξής προφητικά λόγια:

 

Σφάξε μας ούλους τζι’ ας γενεί το γαίμαμ μας αυλάτζιν

κάμε τον κόσμον ματζιελειόν τζιαι τους Ρωμιούς τραούλια,

αμμά ’ξερε πως ύλαντρον όντας κοπεί καβάτζιν

τριγύρω του πετάσσουνται τρακόσια παραπούλια

Το ’νιν αντάν να τρώει την γην τρώει τηγ γηθ θαρκέται

μα πάντα τζιείνον τρώεται τζιαι τζιείνον καταλυέται.

…………………………………………………………

Η ρωμιοσύνη εφ φυλή συνότζιαιρη του κόσμου

κανένας δεν ευρέθητζεν για να την ιξηλείψει

κανένας γιατί σιέπει την που τα ’ψη ο Θεός μου

Η ρωμιοσύνη εν να χαθεί όντας ο κόσμος λείψει.

Με τον υπέροχο απελευθερωτικό μας αγώνα του 55-59 που ’γινε για να αποτινάξει τον Αγγλικό ζυγό και να φέρει την ένωση της Κύπρου με τη μητέρα πατρίδα προστέθηκαν στην άλυση των ιστορικών οροσήμων των Θερμοπυλών, του Αρκαδιού, και του ΜΕσολογγιού οι τάφοι κοντά στις αγχόνες των φυλακών, η μάχη του Αυξεντίου στον Μαχαιρά, η πτώση του Μάτση στο Δίκωμο, η ιστορική σύγκρουση των τεσσάρων ηρώων του Αχυρώνος του Λιοπετρίου.

Αλλ’ η ελληνικότητά μας δεν αποδεικνύεται μόνο με τη συμμετοχή μας στους εκάστοτε αγώνες του έθνους, με τη θρησκεία μας, τα ήθη και τα έθιμά μας, αλλά προπάντων και πάνω από όλα με αυτή τούτη τη γλώσσα που μιλούμε και μιλούσαμε εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια και που είναι η γλώσσα των Αχαιών, η γλώσσα του Ομήρου, η γλώσσα των τραγικών μας ποιητών.

Και είναι ενδεικτικό ότι εμείς εδώ στην Κύπρο περισσότερο ίσως από τους αδελφούς μας διατηρούμε μέχρι σήμερα μέσα στον λόγο μας τον καθημερινό πολλές αρχαίες λέξεις. Το ομηρικό οπτός, η, ον, = ειψημένος, μέσα στη φράση οφτόν κλέφτικον, το ρήμα εξορθόω = φέρω εις πέρας, κατορθώνω με κάποια μικρά αλλαγή στο ξορτώνω. (Αντιγόνη: Μη μου προτάρβει, τον σόν εξόρθου πότμον), το δικανικό ρήμα εγκαλώ τινι που σημαίνει καταγγέλω κάποιον στο δικαστήριο, με κάποια αλλαγή και αφομοίωση στο αγκαλιώ (αν περάσεις ξανά που το χωράφι μου εν να σε αγκαλέσω) την απρόσωπη έκφραση ικανόν εστι με το κανεί (μη μου βάζεις άλλο φαγητό, ευχαριστώ κανεί με τούτο που έχω), το απρόσωπο δοκεί στις φράσεις, όποτε του δόξει έρκεται στο σκολείο, ή έτσι του έδοξεν, του έοξεν, του έδοξε κ.λ.π. Όμως ακόμη και την προφορά του υ σε ου που διατηρήθηκε μέχρι το 1000 μ.Χ. εμείς εδώ στην Κύπρο τη διατηρούμε ακόμη στην όχι βέβαια και πολύ τιμητική φράση είσαι τέλεια κούνος ή κουνόσιυλλος (ο κύων, του κυνός – κούνος). Αλλά και άλλα πολλά που δεν είναι βέβαια του παρόντος.

Αν αγαπητοί συνάδελφοι και αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες του αδελφού Ε.Π.Λ.Α. ανέπτυξα κάπως εν εκτάσει την ελληνικότητά μας δεν είναι γιατί ήθελα να αποδείξω τα ιστορικώς και αρχαιολογικώς αποδεδειγμένα, αλλά γιατί ήθελα όχι μόνο να δικαιολογηθώ για τη φράση μου – συμβολική αδελφοποίηση των σχολείων μας – αλλά και για να πω στα 230 παιδιά του αδελφού Λυκείου πόσο Έλληνες θα συναντήσουν τους 360 τελειόφοιτους μας και πόσο ωραία ελληνικά θα μιλήσουν μαζί τους.

Είναι ακριβώς αυτήν την ελληνικότητά μας που πολλοί κατά καιρούς κατακτητές προσπάθησαν να εξαλείψουν, αλλά δεν τα κατάφεραν. Γιατί η Κύπρος, όπως λέει και ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς στο υπέροχο ποίημά του «Η Κύπρος», πολλούς αφέντες άλλαξε, δεν άλλαξε καρδιά.

Είναι αυτή την ελληνικότητά μας που και τώρα ο βάρβαρος Αττίλας προσπαθεί με τα επεκτατικά του σχέδια να εξαλείψει παντελώς από την Κύπρο.

Γιατί αυτή είναι δυστυχώς η αλήθεια.

Ο Ελληνισμός της Κύπρου απειλείται σήμερα με εθνικό και φυσικό αφανισμό. Και η παρουσία σας σήμερα εδώ, αγαπητοί συνάδελφοι και αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες του αδελφού Ε.Π.Λ.Α., δε μας γεμίζει χαρά και συγκίνηση μόνο για τη συμβολική αυτή αδελφοποίηση, αλλά και γιατί με την παρουσία σας νιώθουμε έντονα την αγάπη του ελληνισμού και την αμέριστη ηθική και υλική συμπαράστασή του στον ανένδοτο αγώνα μας για λεφτεριά και δικαίωση. Και τη σημαία αυτή του ανένδοτου αγώνα ο Ελληνισμός της Κύπρου δεν πρόκειται ποτέ να υποστείλει.

Γιατί στις πραγματικά δύσκολες και κρίσιμες αυτές μέρες που διέρχεται η κατακρεουργημένη Κύπρος μας πρέπει όλοι να θυμούμαστε, και εδώ στην Κύπρο και εκεί στην Ελλάδα, πως ο βάρβαρος Αττίλας εξακολουθεί να καταπατά το 40$ του εδάφους μας και πως 200 χιλιάδες πρόσφυγες βρισκόμαστε μακριά από τις προγονικές μας εστίες, μακριά από τους ναούς και τους τάφους των πατέρων μας. Πρέπει ακόμα να θυμούμαστε κάθε μέρα πως πρέπει να ψάχνουμε και να αγωνιούμε για την τύχη των δύο χιλιάδων αγνοουμένων μας. Πρέπει λοιπόν πάση θυσία όλοι μας ανεξαίρετα να παραμείνουμε ανυπότακτοι αγωνιστές και αθεράπευτοι νοσταλγοί των κατεχομένων εδαφών μας.

Και όπως ο Οδυσσέας έτσι και μεις «ουκ επιλησόμεθα των πατρίων εδαφών, αλλ’ αεί ιέμεθα και καπνόν αποθρώσκοντα νοήσαι, ης γαίης θανέειν ιμειρόμεθα».

Γιατί οι εθνικοί μας πόθοι δεν εκπληρώνονται και οι στόχοι μας δεν πραγματοποιούνται με τη μοιρολατρία αλλά με την πίστη στο δικό μας δυναμισμό και την αξιοποίησή του. Οι ελπίδες και οι πόθοι μας για μια ελεύθερη και ανεξάρτητη Κύπρο δεν εκπληρώνονται και οι στόχοι μας δεν πραγματοποιούνται αν δε διατηρήσουμε όλοι, εκτοπισμένοι και μη, άρρηκτη την ενότητά μας – οι καιροί γαρ ου μενετοί – άσβεστη τη μνήμη της καταγωγής μας και ασίγαστη και ακοίμητη τη θέληση και τον πόθο για γυρισμό και επιστροφή στις προγονικές μας εστίες. Γιατί λαοί που λησμονούν τις ρίζες τους και την καταγωγή τους καθώς και τους τόπους που γεννήθηκαν χάνονται, σβήνονται και καταποντίζονται στον ωκεανό της λήθης.

Γι’ αυτό πρέπει όλοι μας ανεξαίρετα, εκτοπισμένοι και μη, και σεις κομμάτι του ελληνισμού που βρίσκεστε εδώ κοντά μας σήμερα και εκπροσωπείτε όλο τον ελληνισμό, να είμαστε έτοιμοι όχι για να δημιουργήσουμε νέα πραξικοπήματα ή να δεχτούμε τα τετελεσμένα γεγονότα του Αττίλα, μα για να αγωνιστούμε με την ψυχή ολόρθη ώστε να μην υπάρξουν για τον ελληνισμό άλλη συρρίκνωση του έθνους, νέες χαμένες Ιωνίες, νέες χαμένες Μικρασίες, νέες χαμένες πατρίδες. Και δεν πρέπει να υπάρξουν και δε θα υπάρξουν γιατί στον αγώνα μας έχουμε συμπαραστάτες το δίκαιο του αγώνα μας, τη Δημοκρατική Ελλάδα, τον απανταχού Ελληνισμό και τη διεθνή κοινή γνώμη.

Γιατί ο Ελληνισμός της Κύπρου ακούει έναυλα ακόμη στ’ αυτιά του τα παραγγέλματα και τις υποθήκες του αείμνηστου Εθνάρχη μας και πρώτου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ για ανένδοτο αγώνα, για λευτεριά και δικαίωση. Γιατί ο Ελληνισμός της Κύπρου σέβεται την τρισχιλιετή ιστορία του και φοβάται επομένως την οργή των νεκρών του και των βράχων τ’ αγάλματα. Γιατί ο Ελληνισμός της Κύπρου γνωρίζει πως:

«χαρές και πλούτη να χαθούν και τα βασίλεια κι όλα

Αμμόχωστος και Λάπηθος, Κερύνεια, Μόρφου, Καρπασία

τίποτε δεν είναι αν στητή μέν ’ η ψυχή κι ολόρθη».

Και με στητή κι ολόρθη την ψυχή θα επανακτήσουμε ό,τι προσωρινά από αφροσύνη των ολίγων χάσαμε.

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΟΔΕΣΤΟΥ ΣΑΜΑΡΑ

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΛΗΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1988-89

ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΑΦΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΤΟΥ

 «Συναισθήματα λύπης που γίνονται συγκλονισμός της ψυχής μου γιατί ο Μόδεστος Σαμάρας δεν εγκαταλείπει κάτι που το υπηρετούσε ακούσια και που του προκαλούσε αηδία και βάρος στην ψυχή, αλλά γιατί εγκαταλείπει την ελληνική παιδεία που λάτρεψε και δέθηκε μ’ αυτή, γιατί εγκαταλείπει τους συναδέλφους και μαθητές του, που τόσο πολύ αγάπησε και προς αυτούς απεριόριστη συνεργασία και κατανόηση πρόσφερε.

Κυρίες, Κύριοι, στην πορεία της 34χρονης εκπαιδευτικής υπηρεσίας και σταδιοδρομίας μου αλλά και των αλλαγών που συνέβαιναν στην εκπαίδευση θα διέκρινα τρεις βασικά περιόδους.

(α) 5ετία του 1955-1960, Ανθρωπιστικά ιδεώδη να διαποτίζουν σχεδόν το σύνολο των μαθημάτων και να συγκλονίζουν τις ψυχές των μαθητών μας.

(β) Τη δεύτερη περίοδο, τη δεκαετία του 1960 μέχρι και το 1974.

(γ) Τρίτη περίοδος ασφαλώς αρχίζει μετά την εισβολή.

Κυρίες, Κύριοι, θα ’θελα πολύ σήμερα να μιλήσω για τις αλλαγές στη ζωή, τις αλλαγές στην παιδεία, για τον εκπαιδευτικό δάσκαλο-καθηγητή που είναι κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες και οπτικοακουστικά μέσα, αναντικατάστατος μέσα στην τάξη, για τις αλλαγές στους μαθητές που σήμερα παιδιά μερικών συνδυασμών συστήματος Λ.Ε.Μ. πεθαίνουν χωρίς υπερβολή, από υπερβολικό άγχος, αλλά σεβόμενος την υπομονή σας αντιπαρέρχομαι, γιατί τα καυτά θέματα χρήζουν ειδικής μελέτης για δημοσίευση. Ίσως να γίνει αργότερα μια εμπεριστατωμένη μελέτη μου για δημοσίευση ή για έκδοση.

Με τη θέση όμως ότι η ζωή είναι χαρά και δημιουργία, έχω τη γνώμη ότι μια αποφόρτωση του μαθητή είναι απαραίτητη. Είναι καιρός μαθητές και δάσκαλοι να έχουμε μια απάντηση από τη ζωή και από τα Ανώτατα εκπαιδευτικά Ιδρύματα στα ερωτήματα πού θα καταλήξουν οι απαιτήσεις τους, πού θα φτάσει η κατάτμηση των επιστημών, πόσο περισσότερο θα προχωρήσει η εξειδίκευση στη ζωή. Όλα αυτά μαζί δε σημαίνουν και κατάτμηση της ψυχής του μαθητή. Μια επιλογή, πιστεύω των απαραιτήτων γνώσεων, ίσως δώσει κάποια διέξοδο. Βέβαια υπάρχει το πρόβλημα της επέκτασης της ύλης και της βαθιάς μελέτης, αλλά αυτά είναι προβλήματα των πανεπιστημίων και πιστεύω δεν είναι τα σχολεία Μέσης που θα λύσουν τα προβλήματα των πανεπιστημίων. Ας κάνουμε πράξη επί τέλους αυτό που όλοι πιστεύουμε ότι τα σχολεία Μέσης δεν είναι ο προθάλαμος των πανεπιστημίων.

Η κατ’ όνομα ανθρωπιστική παιδεία που μας έμεινε από τα παλιά δεδομένα μέσα στα σχολεία μας κανένα δεν ικανοποιεί. Γνωρίζουμε όλοι ότι παντού και πάντοτε για να μπορέσει να σταδιοδρομήσει η επαγγελματική μόρφωση χρειάζεται να ενδυναμωθεί από την ανθρωπιστική. Ακόμα η άκρα τεχνολογική, ας μου επιτραπεί ο όρος παιδεία, προσωπικά δε με συγκινεί. Πίστη μου, όπως ανέφερα και πιο πάνω, ότι ο δάσκαλος, ο παιδαγωγός ποτέ δεν είναι δυνατό να αποβεί περιττός. Με αυτά τα δεδομένα και αποτελέσματα των αλλαγών στη ζωή μας, ίσως είναι αναγκαία η επανεξέταση του θέματος «Ανθρωπιστική παιδεία». Μήπως η πληθώρα των αναγκών που αντιμετωπίζει σήμερα η κοινωνία μας οφείλεται στην εγκατάλειψη των πραγματικών στόχων της ανθρωπιστικής παιδείας; Μήπως η πλήρης εξειδίκευση που επιζητούμε, η έκρηξη γνώσεων, οι αυξανόμενες απαιτήσεις των πανεπιστημίων, η υποβάθμιση του ανθρώπου, η υποβάθμιση και υποτίμηση των επιστημονικών επαγγελμάτων οφείλονται στους υπολανθάνοντες στόχους στην παιδεία μας; Μήπως η κάλυψη των αναγκών της αγοράς με τις διάφορες ειδικότητες, οι σειρές των ανέργων επιστημόνων, η βία που πλημμυρίζει τη ζωή μας, όλα αυτά υποβάλλουν την ανάγκη της επέκτασης της Γενικής Μέσης Εκπαίδευσης σε μια ή δυο τάξεις του Λυκείου; Αρκετοί βέβαια από όσους ασχολούνται με τα προβλήματα αυτά εισηγούνται τη θεραπεία του κακού με την ανθρωπιστική παιδεία.

ΜΙΚΡΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ 1984

1.Κωνσταντίνος Καβάφης – Αφιέρωμα

Το Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας κατά τα δυο προηγούμενα σχολικά έτη παρουσίασε εργασίες των μαθητών του για τους δυο από τρεις μεγάλους νεοέλληνες ποιητές – δεν παραγνωρίζουμε βέβαια τους δυο νομπελίστες ποιητές – τον Άγγελο Σικελιανό και Κωστή Παλαμά.

Φέτος θα κλείσουμε την τριάδα με την παρουσίαση του τρίτου μεγάλου Έλληνα και Ευρωπαίου ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη.

Κανείς δεν αμφισβητεί πως το ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο Καβάφης συγκεντρώνεται όχι μόνο στην ποιητική του παραγωγή, αλλά και στα προβλήματα που δημιουργεί ο τρόπος που έζησε και που έγραψε. Προκαλεί προσοχή η ιδιοτυπία των ιδεών του, του ψυχισμού του και της αισθητικής του μεθόδου.

Είναι ευδιάκριτη η ενότητα αυτής της προσωπικότητας. Ενότητα ιδεολογικής διάπλασης, πειθαρχίας σε μια συγκεκριμένη ηθικολογική συμπεριφορά. Το πρόβλημα της ποιητικής δημιουργίας ο Καβάφης δεν το εξετάζει μόνο στα όρια του υποκειμενισμού και της συνειδησιακής διαμάχης. Ένα τμήμα του έργου του είναι αναπαραστάσεις, συχνά αφηγηματικές, των απόψεών του για την τέχνη.

Ο Καβάφης μας δίνει σ’ άλλα του ποιήματα τη συνάφεια της ατομικής με την ομαδική συνείδηση, τον δεσμό του ατόμου με το κοινωνικό καθεστώς και τον κοινό αγώνα που γίνεται από το καταπιεζόμενο άτομο και την καταπιεζόμενη κοινωνία για ν’ απαλλαγούν από τα προσκόμματα και τα ψεύδη κάθε φύσης που τους πιέζουν, τους εμποδίζουν να εξελιχθούν ελεύθερα, δημιουργικά.

Ο Καβάφης δίνει ιδιαίτερη σημασία στο πρόβλημα της ατομικής ελευθερίας. Φτάνει στην υποκειμενική διαμάχη που προκαλούν στη συνείδηση τα κοινωνικά προσκόμματα. Και δίνει μια σπάνια τεκμηρίωση για την αξία της δημιουργικής ζωής και για τον αγώνα που σ’ αυτόν υποβάλλεται για να φτάσει στους ανώτερους στόχους το αγωνιζόμενο άτομο και η αγωνιζόμενη κοινωνία.

 

Κωστής Παλαμάς – Αφιέρωμα

ΠΡΟΛΟΓΙΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Ο Παλαμάς δεν ήταν μόνο ένας γνήσιος και φλογερός, ένας κατ’ εξοχήν ποιητής, ψυχή με υψηλή ποιητική θερμοκρασία, αλλά και στοχαστής αξιόλογος που με τη μελέτη και την αυτοανάλυση έσκυψ’ εξεταστικά απάνω στα καλαισθητικά ζητήματα, και πνεύμα λαίμαργο και οξύ που δεν τον έφτανε να ζει μόνο την τέχνη και να την υπηρετεί, λειτουργός και δούλος της, αλλά ήθελε και θεωρητικά να ερευνά και συνειδητά με τον στοχασμό να κάνει τα πολλά και σκοτεινά προβλήματά της.

Με την ποιητική παραγωγή του και ειδικά με τα έργα του «Ασάλευτη ζωή», «Φλογέρα του Βασιλιά» και «Δωδεκάλογος του Γύφτου» ο Παλαμάς πήρε πρωτεύουσα θέση στη νεοελληνική ποίηση και χαρακτηρίστηκε ως ο Ρίλκε της Ελλάδας, διεκδικήσας κατά τα προ του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου χρόνια και το βραβείο Νόμπελ. Αφού παρακολούθησε την αναγεννητική προσπάθεια που καταβλήθηκε κατά τα τέλη του περασμένου αιώνα, υπήρξε με τη «Φλογέρα του Βασιλιά» ο οραματιστής και εμπνευστής της επεκτάσεως της πατρίδας με τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-13 και καλλιέργησε όσο κανένας άλλος την εθνική Μεγάλη Ιδέα.

Το ποιητικό κήρυγμα της επιστροφής στο ηρωικό πνεύμα υπήρξε σωτήριο για το Έθνος μετά την ατυχία των Ελληνικών όπλων κατά το 1897.

Ο Παλαμάς απέβλεψε ακόμα στην αναγέννηση της πατρίδας, και υπόδειξε ότι η Ελληνική αρχαιότητα έπρεπε να γίνει σύμβολο ζωής, δράσεως και ανωτερότητας, σ’ αυτή δε στρεφόταν με την ποίησή του σαν την καθαρότερη πηγή της ζωής και της Τέχνης. Ο ίδιος είχε γράψει: «και τη μεγάλη χάρη η νεότερη ποίηση χρωστεί στο ότι συχνά λούεται μέσα στα θαυματοποιά νερά της ελληνικής αρχαιότητας». Παρόλον όμως ότι η αρχαία Ελλάδα κυριαρχεί μέσα του ως αιώνια αξία, εν τούτοις δείχνει ενδιαφέρον και για όλα τα άλλα στάδια της ζωής του Ελληνικού Έθνους, στρέφοντας την έμπνευσή του ακόμα και στο περιφρονούμενο κατά την εποχή του Βυζάντιο με τη «Φλογέρα του Βασιλιά». Με το «Δωδεκάλογο του Γύφτου» ο Παλαμάς επεξέτεινε τους ορίζοντες της ποίησης του και έξω από τα πλαίσια του Έθνους του, αναδειχθείς ποιητής των συγκινήσεων ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Ο Παλαμάς είναι πράγματι ποιητής που έκλεισε μέσα του την Ελλάδα όλων των αιώνων και ένιωσε βαθιά το μεγαλείο της. Ιδιαίτερης έξαρσης είναι το έργο του Παλαμά και για το διδακτικό χαρακτήρα του. Η ποίησή του είναι διαποτισμένη από περισσή πολυμάθεια.

Όχι μόνο ως περιεχόμενο αλλά και ως μορφή, τα ποιήματά του αποτελούν πρότυπα υποδείγματα μορφωτικής προσπάθεια της ελληνικής νεολαίας. Εξ άλλου το έργο του αποτελεί ένα από τα λαμπρότερα μνημεία της ελληνικής γλώσσας, γιατί είναι ανυπέρβλητος ο γλωσσικός θησαυρός του ποιητή.

Ο Έσσελιγκ έγραψε το 1901 εις τον «Θεατήν των Κάτω Χωρών»: «Όποιος θελήσει να μετρήσει τη δύναμη της ελληνικής γλώσσας μέσα από το πέρασμα των αιώνων πρέπει να συγκρίνει τον Παλαμά με τον ποιητή εκείνο που τοποθετώ υψηλότερα και από το Σοφοκλή και τον Ευριπίδη, με τον Αισχύλο».

Το ότι πράγματι ο Κωστής Παλαμάς ήταν ένας από τους πιο μεγάλους ποιητές του ελληνισμού για να μην πούμε ο μεγαλύτερος, που συγκίνησε και καταγοήτευσε τους Πανέλληνες με το πληθωρικό και μεγαλόπνοο έργο του, αποδεικνύεται ότι όχι μόνο από το γεγονός ότι κατά την ημέρα της κηδείας του περί τα τέλη Φεβρουαρίου 1943 ο ελληνισμός κατέκλυσε κυριολεκτικά το Α΄ νεκροταφείο για να αποδώσει τον ύστατο χαιρετισμό στο μεγάλο βάρδο της ελληνικής φυλής, αλλά και από το περιεχόμενο αυτού τούτου του θαυμάσιου ποιήματος – εμβατηρίου με το οποίο ο Άγγελος Σικελιανός αποχαιρέτησε τον Παλαμά την ημέρα της κηδείας του, οδηγώντας τις χιλιάδες των Ελλήνων που είχαν συγκεντρωθεί στο Α΄ Νεκροταφείο να ψάλουν μπροστά στο σκήνωμα του νεκρού, ενώ γύρω τους παραμόνευαν οι αντιπρόσωποι των δυο κατακτητών τον ύμνο της ελευθερίας. Ήταν από τις σπάνιες στιγμές που ο Λαός και ο Ποιητής δένονταν ακατάλυτα στην ίδια θερμουργό πίστη.

Μα εσύ, Λαέ, που τη φτωχή Σου τη μιλιά,

Ήρωας, την πήρε και την ύψωσε ως τ’ αστέρια

μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά

της τέλειας Δόξας του, ανασήκωστον στα χέρια,

που αφού το έργο της θεμέλιωσε βαθειά

στη γην αυτή, με μιαν ισόθεη Σκέψη,

τον τρισμακάριο τώρα πάει ψηλά τον Ίακχο

με τους αθάνατους θεούς για να χορέψει.

Είναι τη μνήμη αυτού του βάρδου της ελληνικής φυλής που το Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας τιμώντας εφέτος εκδίδει το αφιερωματικό τούτο τεύχος, μικρό δείγμα μεγάλης ευγνωμοσύνης, για όσα στον Ελληνισμό και στην ποίηση πρόσφερε το μεγάλο ταλέντο του.

Άγγελος Σικελιανός – Αφιέρωμα

ΠΡΟΛΟΓΙΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Όλοι γνωρίζουμε πως το 1981 έχει κηρυχθεί τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Κύπρο ως έτος Άγγελου Σικελιανού με τη συμπλήρωση 30 χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου ιεροφάντη του ελληνικού πνεύματος, ο οποίος σφράγισε με τη δυναμική παρουσία του και το υψηλό έργο του την εποχή του και τον νεοελληνικό πολιτισμό.

Και είναι, πιστεύω, η χειρονομία αυτή μια επάξια και δίκαιη προσφορά και τιμή ταυτόχρονα στη μνήμη του Σικελιανού, του μεγάλου αυτού βάρδου της νεοελληνικής μας ποιήσεως.

Γιατί αν ο Σολωμός και ο Παλαμάς είναι, σύμφωνα με τη γνώμη πολλών κριτικών της νεοελληνικής μας λογοτεχνίας, οι κορυφαίοι μας ποιητές, αυτό δε σημαίνει πως ο Σικελιανός, ο Κάλβος και ο Καβάφης δεν είναι ισοδύναμοι μ’ αυτούς και πως δε βρίσκονται και δεν κατέχουν μαζί μ’ αυτούς τους δυο την κορυφή της νεοελληνικής μας ποιήσεως.

Τον Ιούνιο του 1951 έδινα εξετάσεις του Α΄ έτους στη φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και θυ6μάμαι έντονα ακόμη τον κεραυνό – είδηση, που ’πεσε και κατακεραύνωσε μέσα στην αιθρία του Ιούνη του 1951 τους πανέλληνες. Ο Άγγελος Σικελιανός πέθανε.

Ο Ακαδημαϊκός Πέτρος Χάρης έγραφε την ημέρα του θανάτου του Σικελιανού στην εφημερίδα «Καθημερινή» περίπου τα εξής: «Ο Άγγελος Σικελιανός, μια μεγάλη φωνή που ήταν ταυτόχρονα και τραγούδι και παιάνας, και αυτή η Ελλάδα πέθανε. Κι ο κεραυνός που ’πεσε σήμερα έγινε σεισμός που βγαίνει από καρδιά σε καρδιά των πανελλήνων…».

Και έμπρακτα  πράγματι ο ελληνισμός έδειξε τη μεγάλη του εκτίμηση και αγάπη στον μεγάλο νεκρό. Γιατί κατέκλεισε κυριολεκτικά το Α΄ νεκροταφείο, για να αποδώσει τον ύστατο χαιρετισμό στο μεγάλο τέκνο της Ελλάδας. Άνθρωποι αγράμματοι, άνθρωποι των γραμμάτων και προ πάντων χιλιάδες φοιτητές ήσαν παρόντες στην κηδεία του Άγγελου Σικελιανού, που θύμιζαν, με την αθρόα προσέλευσή τους και παρουσία τους, μια άλλη κηδεία του 1943, την κηδεία του Κωστή Παλαμά, στην οποία ο ίδιος ο Σικελιανός με το μεγαλόπνοο ποίημά του – νεκρολογία – αποχαιρέτισε κατασυγκινημένος τον μεγάλο βάρδο της φυλής μας.

Η παρουσία τόσων χιλιάδων ανθρώπων από διάφορα στρώματα του λαού στην κηδεία του Άγγελου Σικελιανού είναι και μια άλλη απόδειξη πόσο μεγάλος ποιητής υπήρξε και είναι ο Σικελιανός.

Και είναι πράγματι ο Σικελιανός μεγάλος ποιητής. Γιατί με την πληθωρική του ιδιοσυγκρασία και το ποιητικό του ταλέντο ζει έντονα την ελληνική φύση κι ανακαλύπτει μέσα της και μέσα στον λαό μας την παρουσία της πανάρχαιάς μας παράδοσης. Ξαναζεί ο Σικελιανός τον αρχαίο μύθο και τον χριστιανισμό και ξαναζωντανεύει τα σύμβολά τους με μιαν αίσθηση παγανιστική.

Τα πολλά ταξίδια βοηθούν τον Σικελιανό να συλλάβει τη Δελφική ιδέα, που στόχο της έχει να ενώσει την ανθρωπότητα με βάση κοινά, πανανθρώπινα ιδανικά, με κέντρο τους Δελφούς.

Πίστευε πως είναι ο φορέας ενός ιστορικού πνεύματος, που ζητεί μια νέα πραγμάτωση μέσα στα σύγχρονα ατομικά και κοινωνικά προβλήματα, προσπαθεί να συνδυάσει το παγκόσμιο και το ελληνικό πνεύμα σε μια κοσμική και ιστορική ενότητα, σ’ ένα «καθολικό ρυθμό».

Υμνολογεί τον άνθρωπο σε μια έξαρση καθολικής αγάπης, μεθά με την αίσθηση της φύσεως, θέλει να φθάσει στην ουσία των πραγμάτων, για να βρει μια μυστική επικοινωνία με αυτά, αγωνίζεται για την εσώτερη λυτρωτική αρμονία, μέσα σε μια παγκοσμιότητα, που την οδηγεί στην άμεση συμβαλοποίηση και στο βάθος του ελληνικού μύθου.

Είναι τη μνήμη αυτού του μεγάλου ποιητή που το Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας τιμώντας εφέτος εκδίδει το αφιερωματικό τούτο τεύχος, μικρό δείγμα μεγάλης ευγνωμοσύνης για όσα στον ελληνισμό και την ποίηση πρόσφερε το μεγάλο ταλέντο του.

 

ΣΑΜΑΡΑΣ ΜΟΔΕΣΤΟΣ

Λυκειάρχης

 

ΕΙΠΑΝ ΓΙ' ΑΥΤΟΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ

ΠΩΣ ΕΙΔΑΝ ΤΟΝ ΜΟΔΕΣΤΟ ΣΑΜΑΡΑ ΣΑΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΣΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΟΥ

Α. Παπασταύρου – Επιθεωρητής Φιλολογικών Μαθημάτων

Με τον κ. Σαμάρα γνωρίστηκα τον Οκτώβρη του 1974 στον χώρο του σημερινού Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λάρνακας. Ήταν οι μαύρες μέρες που ακολούθησαν το δίδυμο έγκλημα κατά της Κύπρου και την εξαιτίας του αναπόφευκτη προσφυγοποίηση των 200.000 συμπατριωτών μας. Στο σχολείο τούτο, όπου γυρίσαμε όσοι καθηγητές αποστρατευτήκαμε τότε, διευθυντής μας ήταν ο κ. Α. Χατζηιωνάς. Εκείνες τις μέρες το Υπουργείου Παιδείας (και ειδικότερα ο διευθυντής Μέσης Εκπαίδευσης κ. Κ. Χατζηστεφάνου) έκανε υπεράνθρωπες προσπάθειες να αντιμετωπίσει τον χαλασμό και την αποδιοργάνωση για να μπορέσουν να λειτουργήσουν τα ίδια σχολεία σε λιγότερο κατά 1/3 εκπαιδευτήρια.

Θυμάμαι, λοιπόν, τον κ. Σαμάρα ν’ αγωνίζεται να εξασφαλίσει μια αποδεκτή οργάνωση των μαθητών σε σχολικά πλαίσια (τμήματα, τάξεις, κατευθύνσεις κλπ.), να στήσει μ’ άλλα λόγια ένα δεύτερο σχολείο, που θα λειτουργούσε στο ίδιο κτίριο αμέσως μόλις σχολνούσαν οι μαθητές πρωινής φοίτησης. Όλοι μας βέβαια τότε με σφιγμένα δόντια πασκίζαμε να πνίξουμε την πίκρα μας για τα μεγάλα κακά που μας βρήκαν και να συντρέξουμε στο έργο της ανοικοδόμησης. Κι ο κ. Σαμάρας παρά τα προβλήματα εγκατάστασης της πολυμελούς προσφυγοποιημένης οικογένειάς του, έβρισκε την ψυχική αντοχή και το κουράγιο να πολεμά για την οργάνωση και την καλή λειτουργία του Γυμνασίου. Τα πρωινά ευγενής και διακριτικός, μη δυσκολέψει τον άλλο διευθυντή, γιατί ο κ. Χατζηιωνάς ήταν απ’ το προηγούμενο σχολικό έτος στο σχολείο, τ’ απόγευμα κάπως πιο ελεύθερος να χρησιμοποιεί συνεχώς το τηλέφωνο επικοινωνίας με το Υπουργείο για το σχολείο τ’ απογευματινά πια, το δικό του.

Κι όταν τα πράγματα μπήκαν σε κάποιο ρυθμό, θυμάμαι το πρόσωπο του κ. Σαμάρα με τα πλούσια μαύρα μαλλιά από πάνω, τα γυαλιά και το χαρακτηριστικό μουστάκι κάτω, να παίρνει κάποια λάμψη χαράς και προσδοκίας. Εκεί που δυο μήνες τον βλέπαμε βαθιά συλλογισμένο, σοβαρό κι αγέλαστο, αρχίσαμε τώρα να τον συνηθίζουμε στη γνωστή φυσική του κατάσταση∙ πρόσωπο πρόσχαρο, έτοιμο να δώσει ένα χαμόγελο, ν’ αφήσει ένα γέλιο στ’ άκουσμα κάποιου αστείου, κοντολογής το πρόσωπο του κ. Σαμάρα. Μόνο κατά τις πέντε η ώρα τ’ απόγευμα κάθε μέρα (κι αυτό για όλο το σχολικό έτος 1974-75, που υπηρέτησα μαζί του) άλλαζε ξανά κι επέστρεφε στην έκφραση Οκτωβρίου – Νοεμβρίου. Ήταν η ώρα του δελτίου ειδήσεων των 5:00 μ.μ. Όπου και να ’ταν, όποια δουλειά κι αν είχε, τον χάναμε. Τελικά τον ανακαλύπταμε μέσα στ’ αυτοκίνητό του, παρκαρισμένο κοντά στα προπύλαια, ν’ ακούει πολύ προσεκτικός το δελτίο ως το τέλος του. Τόση ήταν η πίστη του ότι σύντομα θα ξαναγύριζε στην αγαπημένη του Αμμόχωστο, που τον έκανε να νομίζει ότι από μέρα σε μέρα θα εξαγγελλόταν η επιστροφή. Κι ήθελε να ’ταν ο πρώτος που θ’ άκουγε τη χαρμόσυνη είδηση.

Πολλά τα προβλήματα του σχολείου μας τότε. Δυο αίθουσες διδασκαλίας κατοικούνταν από μεγαλοοικογένεια προσφυγική, είχαμε συνεχώς διακινούμενα τμήματα, η αίθουσα βιβλιοθήκης ήταν ακατάστατη μετά τον ρόλο της ως καταφύγιο άλλων προσφυγικών οικογενειών, αρκετοί μαθητές μας ήταν εκτοπισμένοι μ’ όλα τα παρεπόμενα, άλλοι πάλι έμεναν στον διπλανό κάμπο με τα πολλά τσαντίρια χωρίς ηλεκτρισμό, έχοντας για φως «λάμπες θυέλλης» κλπ. Ζούσανε δηλαδή σε συνθήκες άθλιες, χώρια που πολλά απ’ αυτά τα παιδιά είχαν γονείς ή αδελφούς αγνοουμένους ή και πεσόντες.

Διευθυντής ενός τέτοιου σχολείου ήταν ο νέος ρόλος του κ. Σαμάρα, όταν τον πρωτογνώρισα. Έτσι τον θυμούμαι, απλό, καταδεκτικό, σοβαρό, ευσυγκίνητο, αλλά κι αγωνιστικό συχνά να μας πετά (ζητώντας κάποια βοήθεια στον λυτρωτικό χώρο της ποίησης) το δίστιχο του εθνικού μας ποιητή, αυτό που τα λέει όλα, αυτό που τον κράτησε ορθό:

«Χαρές και πλούτη να χαθούν, και τα βασίλεια κι όλα

Τίποτε δεν είναι αν στητή μεν’ η ψυχή κι ολόρθη».

(Χρ. Παπαχρυσοστόμου) ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

Ή   πρώτη   συνάντησή   μου   με  τον αείμνηστο Μόδεστο   Σαμάρα πραγματοποιήθηκε στο διευθυντικό γραφείο του, στο Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας, όταν παρουσιάστηκα για ανάληψη υπηρεσίας στη  θέση καθηγητή φιλολογίας, μετά από συνηθισμένη μετάθεση, στα πρώτα χρόνια της υπηρεσίας μου. Ή πρώτη   εντύπωση   προσδιόριζε   και   αναδείκνυε   το   ύφος   και   το   ήθος   του   ανδρός:   με   πνεύμα συναδελφικότητας διάνοιξε το κλίμα μιας διαρκούς και παραγωγικής συνεργασίας· με ισχυρό λόγο (ως βαθύς γνώστης της ελληνικής γλώσσας) διέπλασε το κυρίαρχο πεδίο αλληλοσεβασμού σε ατμόσφαιρα επαγγελματικής σοβαρότητας και υπηρεσιακής συνέπειας.Ή σχέση του, ως διευθυντή, με τον Καθηγητικό Σύλλογο εδραζόταν στις αρχές της συνεργασίας και της αποδοχής της ετερότητας προς όφελος του εκπαιδευτικού προγραμματισμού, στο πλαίσιο του μείζονος παιδαγωγικού   στόχου   της   ελληνικής   κυπριακής   παιδείας.   Προπάντων,   ασκούσε   τα   διευθυντικά καθήκοντά του με ήρεμη αυτοπεποίθηση, αποπνέοντας την αίσθηση ότι αισθανόταν ως  primus  inter pares. Ως αποτέλεσμα, το σχολείο λειτουργούσε χωρίς εντάσεις, ήρεμα και αποτελεσματικά· με τον ίδιο να έχει κερδίσει δικαιολογημένα την εκτίμηση και τον σεβασμό καθηγητών και μαθητών. Μάλιστα, ήταν εντυπωσιακή η  άνεση και  η ευκολία με  την οποία  απευθύνονταν οι  μαθητές στον λυκειάρχη  τους Μόδεστο Σαμάρα ως πνευματικό πατέρα και όχι ως εξουσιαστική μορφή.Ως   κατακλείδα,   θεωρώ   σημαντικό  και  απαραίτητο   να   καταγράψω   τα   δύο   θεμελιώδη   στοιχεία   της προσωπικότητάς του: αφενός τη θαυμαστή γνώση της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και, αφετέρου, τη λάμψη μιας σεμνής εθνικής περηφάνιας που καθρεφτιζόταν στη ματιά του από την ηρωική  θυσία-προσφορά της οικογένειάς του στον Αγώνα της κυπριακής Ελευθερίας.

Χρ. Παπαχρυσοστόμου

Γιάννης Κυπρής

Υπάρχουν κάποιοι καθηγητές οι οποίοι περνούν απαρατήρητοι από τη ζωή σου και χρόνια αργότερα προσπαθείς να θυμηθείς το όνομά τους. Κάποιους άλλους τούς θυμάσαι, ίσως για την υπέρμετρη αυστηρότητά τους ή για κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό. Υπάρχουν όμως και αυτοί, ομολογουμένως πολύ λιγότεροι, των οποίων η μνήμη παραμένει ανεξίτηλη όσα χρόνια και αν περάσουν, αφού κατάφεραν να γίνουν μέρος της ζωής σου, όχι απλά ως εκπαιδευτικοί, αλλά και ως πλάστες του χαρακτήρα σου, μέντορες, φίλοι. Καθηγητές με τους οποίους κρατάς επαφή και μετά την αποφοίτησή σου και στους οποίους προσφεύγεις ως φίλος πλέον για συμβουλές.

Ένας από αυτούς ήταν και ο Μόδεστος Σαμάρας, ο οποίος μάς δίδαξε Αρχαία Ελληνικά στο Β’ Γυμνάσιο Αμμοχώστου από το 1964 ως το 1969. Με τον τρόπο του, μάς έκαμε να αγαπήσουμε τα Αρχαία Ελληνικά, έστω και αν η κατεύθυνση του Γυμνασίου μας ήταν τα Οικονομικά. Και όταν λέω τρόπο δεν εννοώ μόνο τη μέθοδο διδασκαλίας. Εννοώ την όλη του προσέγγιση, από τη στιγμή που έμπαινε μέσα στην τάξη με ένα ανάλαφρο και άνετο βήμα, σαν να ήταν ένας ακόμη μαθητής, το χαμόγελό του που δεν έλειψε από τα χείλη του, το χιούμορ του και τη δίκαιη μεταχείριση όλων των μαθητών, αρίστων, μετρίων ή αδυνάτων. Είχε απαιτήσεις από τους αρίστους τούς οποίους αναγνώριζε μεν αλλά δεν ξεχώριζε από τους υπόλοιπους, ενώ βοηθούσε με τρόπο που να μη μειώνει όσους δυσκολεύονταν.

Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που είχα ως καθηγητή τον Μόδεστο Σαμάρα, ιδιαίτερα στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών το οποίο με βοήθησε εκείνος να αγαπήσω. Υπήρξε καθηγητής και του αδελφού μου στο Α’ Γυμνάσιο, γνώρισε και τον πατέρα μου, και έτσι έγινε και ένας οικογενειακός φίλος. Ήταν πάνω από όλα ανθρώπινος, κάτι που πιστεύω όλοι τού το αναγνωρίζουν. Δεν θα ξεχάσω ποτέ όταν γύρω στο 1965-66 απουσίασα για λίγες μέρες από το σχολείο λόγω ασθένειας. Τη δεύτερη μέρα με γύρεψε, ήξερε τη διεύθυνσή μου, και το μεσημέρι που σχολνούσε με τα παιδιά του στο αυτοκίνητο, σταμάτησε έξω από το σπίτι όπου διέμενα: 28^ης Οκτωβρίου 43, όπου ενοικίαζα ένα δωμάτιο, για να μην πηγαινοέρχομαι με το λεωφορείο στο χωριό μου, Μάνδρες Αμμοχώστου. -Μείνετε μέσα στο αυτοκίνητο, είπε στα παιδιά του, έχω να δω έναν μαθητή μου που είναι άρρωστος.

Φανταστείτε τη συγκίνησή μου όταν τον άκουσα να μιλά με τη σπιτονοικοκυρά μου και τον είδα να μπαίνει της πόρτας του δωματίου μου! Μια σκηνή που δεν θα ξεχάσω ποτέ στη ζωή μου.

Αιωνία σου η μνήμη δάσκαλε. Σε ευχαριστώ για όλα.

Κύπρος Κυπριανού 

Έναρξη της σχολικής χρονιάς 1960-61. Στριμωγμένοι οι μαθητές της Β’2 τάξης του Ελληνικού Γυμνασίου Αμμοχώστου μέσα στην καινούρια μας αίθουσα, περιμέναμε να δούμε τον καινούριο μας φιλόλογο. Είπα στριμωγμένοι, γιατί, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, ήμασταν 54 μαθητές. Κι όλοι με το νούμερό τους, ανάλογα με την αλφαβητική τους σειρά. Από το 1 μέχρι το 54!

Μιας και φοιτούσαμε στο κλασσικό τμήμα του Γυμνασίου, ο κυριότερος καθηγητής μας ήταν ο φιλόλογος, γιατί θα τον είχαμε πολλές ώρες στην τάξη για τη διδασκαλία των Αρχαίων και των Νέων ελληνικών.

Ακούσαμε το ανάλαφρο βήμα του καθηγητή και σε λίγο πρόβαλε από την πόρτα. Ήταν μέτριος στο ανάστημα και πατούσε στέρεα και με σιγουριά τη γη.

-Καλημέρα λεβέντες!, ακούστηκε να λέει.

-Καλημέρα κύριε, απαντήσαμε όρθιοι.

Από τα χείλη του πρόβαλε ένα μειδίαμα που πήγαινε να μεταφραστεί σε χαμόγελο. Σίγουρα έκανε κι αυτός τις δικές του σκέψεις…

-Είμαι ο Μόδεστος Σαμάρας και θα είμαι ο φιλόλογός σας για τη φετινή χρονιά. Κατάγομαι από το Λιοπέτρι, αν βέβαια σας ενδιαφέρει.

Πώς δεν μας ενδιέφερε: Ήταν κι αυτός από ένα χωριό σαν τους πιο πολλούς από μάς. Μπορεί να ‘τανε κι ο ίδιος από φτωχική και αγροτική οικογένεια. Κι όμως με τη θέληση και την εργατικότητα είναι τώρα ένας καθηγητής! Κι αυτό το επίθετο; «Σαμάρας!». Οι αναμνήσεις του αγώνα ήταν νωπές κι όλη η Κύπρος ήξερε τι πρόσφερε στην πατρίδα η οικογένεια Σαμάρα από το Λιοπέτρι.

Μ’ αυτές τις σκέψεις ησυχάσαμε και δεχτήκαμε τον κύριο Μόδεστο Σαμάρα με ανακούφιση, αλλά και με περηφάνια.

Σιγά σιγά μας έκαμε να αγαπήσουμε την ελληνική γλώσσα, τη γραμματική και το συντακτικό. Από τις πολλές φορές που μελετούσαμε το βιβλίο της Γραμματικής, αρκετοί από μάς θυμούνται ακόμα σε ποια σελίδα ήταν οι σύνδεσμοι ή η κλίση του ρήματος λύω.

Όταν καταλάβαινε ότι κινδυνεύαμε να κουραστούμε, έβρισκε τον τρόπο να μας πει κανένα ανέκδοτο, από τα πολλά που ήξερε, για να επανέλθει το ενδιαφέρον μας για το μάθημα.  Αγαπούσε όλα τα παιδιά ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, την κοινωνική τους τάξη, ή την απόδοσή τους στα μαθήματα.

Ο καθένας από μάς νόμιζε ότι του έδειχνε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μια ξεχωριστή αγάπη. Νομίζω ότι αυτό φανερώνει μια ιδιαίτερη ικανότητα και παιδαγωγική κατάρτιση. Ίσως να ήταν και κάτι το έμφυτο, που πήγαζε από την αγάπη στην επιστήμη του, σε συνδυασμό με την αγάπη του προς τα παιδιά.

Θα αναφέρω τώρα και κάτι προσωπικό που δείχνει πόσο νοιαζόταν  για τον καθένα μας ξεχωριστά. Γράφαμε ένα διαγώνισμα στα Αρχαία Ελληνικά. Ενώ το χέρι μου έτρεχε, λύνοντας τη μια άσκηση ύστερα από την άλλη, ξαφνικά βρέθηκα μπροστά από ένα εμπόδιο: Έπρεπε να χρησιμοποιήσω σε κάποιο τύπο το συνηρημένο ρήμα «βοηθώ». Το δίλημμα ήρθε: Πώς είναι; Βοηθάω -ώ ή βοηθέω- ώ;

Ο κύριος Σαμάρας, που το βλέμμα του πήγαινε συνέχεια από τον ένα μαθητή στον άλλο, πρόσεξε αυτή την εμπλοκή. Άρχισε να κόβει βόλτες γύρω από το θρανίο μου. Δεν έφτανε που αγωνιούσα εγώ για την ορθή απόφαση που θα έπαιρνα, αγωνιούσε και ο κύριος Σαμάρας αν θα έβρισκα το σωστό. Επιτέλους κατέληξα στο βοηθάω και έλυσα την άσκηση. Ένα επιφώνημα ανακούφισης ακούστηκε δίπλα μου. Με κτύπησε απαλά στον ώμο κι απομακρύνθηκε…

Βάσω Παπαβασιλείου   

Θυμήθηκα, Παρασκευά τον σεμνότατο κορυφαίο πατέρα σου που με τιμούσε σαν ακροατής μου. Μ επισκέφθηκε μια φορά για να με συγχαρεί αυτός που σμίλεψε χιλιάδες…

ΕΊΧΕ ΈΝΑ ΦΩΣ, Παρασκευά., Ένα φως που μ εντυπωσίασε. Λόγια σταράτα χωρίς φληναφήματα! Σταράτα!

Λόγος σύντομος δωρικός!

Δεν έτυχε να το πω, αλλά ένας σοφός Πνευματικός στην τηλεόραση τελευταία με προβλημάτισε" Η υπερβολική ταπείνωση "είπε" επικαλύπτει τους ΑΞΙΟΥΣ, αφήνει κενό όπου υπεισέρχονται κάποτε έρποντες και, λείχοντες, μέτριοι που δυνατόν άγνωροι, να κάνουν και κακό άθελά τους στον κόσμο. "Μιλώ το ξέρεις, υπερκομματικά..

Γράψε ένα βιβλίο για τον πατέρα σου! Το αξίζει. Να το χαρούν και οι απόδημοι μας σ’ όλο τον κόσμο. Καλή Κυριακή ολόχαρη πάρα τον καύσωνα.

 Βάσω Παπαβασιλείου Ειδ παιδίατρος Πρόεδρος Άνθρωποκεντρικού Πολιτιστικού Σωματείου ΤΑΜΑ

Δημήτρης Λεβέντης  

Όταν θυμάμαι τον Μόδεστο Σαμάρα, η εικόνα ενός φιλικού προσώπου εμφανίζεται. Τον γνώρισα από κοντά, όταν μού δίδαξε Νέα Ελληνικά, το 1959, στο πλαίσιο φροντιστηρίων που οργάνωσε το Ενιαίο Δημοκρατικό Μέτωπο Αναδημιουργίας (ΕΔΜΑ)  για απόφοιτους αγωνιστές που είχαν αποφοιτήσει πριν κάποια χρόνια και που ήθελαν να φρεσκάρουν τις γνώσεις τους, με σκοπό να  διαγωνιστούν για τις υποτροφίες  που προκήρυξε για σπουδές σε επαγγελματικούς κλάδους που είχε ανάγκη η Κύπρος.   Δημιούργησε ένα κλίμα οικειότητας που για μένα ενισχύθηκε από την εκτίμηση προς αδελφό του Χρίστου Σαμάρα, που έπεσε μαχόμενος στον Αχυρώνα του Λιοπετρίου, μαζί με τον συμμαθητή μου Ηλία Παπακυριακού, τον συγκρατούμενό μου στην ίδια παράγκα σε όλη τη διάρκεια της κράτησής του στα Κρατητήρια Πύλας, Φώτη Πίττα, και τον συγχωριανό μου Ανδρέα Κάρυο. Θυμάμαι ένα γραπτό  σχόλιό του σε έκθεσή μου, που έγραφε πολύ  καλά λόγια για την έκθεση και κατέληγε σε συμβουλές για τη μορφή της γλώσσας που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσω για να πάρω υποτροφία.

Το κλίμα οικειότητας συνεχίστηκε διά βίου. Μιλούσαμε για τους  γιους του, τον Παρασκευά, εξαίρετο αθλητή και ζωγράφο και τον Γιώργο , που ήταν εξαιρετικός μαθητής μου στο Α΄ Γυμνάσιο Αρρένων Αμμοχώστου. Ήταν επίσης καλός γείτονας, όταν έμενε με την οικογένειά του για λίγο καιρό, στην οδό Σισύφου της ενορίας Αγίου Ιωάννου.

Ο Μόδεστος Σαμάρας ήταν πολύ φίλος με τον πατέρα μου που ήταν συνάδελφός του στα Γυμνάσια της  Αμμοχώστου, πάντα αστειεύοντας ο ένας τον άλλο. Αναπτύχθηκε μια ευρύτερη οικογενειακή φιλία.

Μετά την προσφυγιά, όταν επισκεπτόμουν το Γυμνάσιο Αγίου Γεωργίου, στο οποίο ήταν Γυμνασιάρχης στη Λάρνακα, στα πλαίσια των δραστηριοτήτων της Υπηρεσίας Καθοδήγησης, είχαμε πάντα αποτελεσματική συνεργασία. Σε αυτόν τον τομέα είχα συνεργασία και με την αδελφή του την Κωνσταντία, που ήταν ικανότατη  Σύμβουλος των μαθητών και των μαθητριών.

Ο Μόδεστος Σαμάρας κατέλιπε όνομα εκπαιδευτικού και ανθρώπου, για τον οποίο περηφανεύονται η οικογένεια και οι φίλοι του.

Δημήτρης Λεβέντης

18/2/2026

ΕΙΠΑΝ ΓΙ' ΑΥΤΟΝ ΠΑΛΙΟΙ ΜΑΘΗΤΈΣ  

ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΟΔΕΣΤΟ ΣΑΜΑΡΑ ΑΠΟ ΠΑΛΙΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ

17 Δεκεμβρίου ΑΓΙΟΥ  ΜΟΔΕΣΤΟΥ 

Για τη μνήμη του Μόδεστου Σαμάρα…λίγα…

Ο Μόδεστος Σαμάρας υπηρέτησε την Πατρίδα και την Παιδεία ως Φιλόλογος περίπου 35 χρόνια . Αρχικά στην Ιερατική Σχολή  και αργότερα στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου ως Καθηγητής . Μετά το μεταπτυχιακό του(1961-63) έγινε Β.Δ. στο Β’ Γυμνάσιο Αμμοχώστου, Διευθυντής  στο Ριζοκάρπασο και  Γυμνασιάρχης στο Β’ Γυμνάσιο Αμμοχώστου. Στην  προσφυγιά διετέλεσε  Γυμνασιάρχης στο Λύκειο Αγίου Γεωργίου στη Λάρνακα.

Υπηρέτησε με ευσυνειδησία και δημοκρατικότητα και προ πάντων με αγάπη για τους μαθητές και τους καθηγητές του και με στόχο  πάντοτε το καλό και τις επιτυχίες των μαθητών. Διοίκησε τα σχολεία με αγάπη και αυστηρότητα και πάντα με  ΜΕΤΡΟ. Υπήρξε θαυμαστής του Ελληνικού πολιτισμού και βαθύς γνώστης και θαυμαστής της Ελληνικής γλώσσας.

Είχε μεγάλη αγάπη για την πατρίδα και πάντοτε συμπεριφερόταν με σοφία και σύνεση όσον αφορά το εθνικό θέμα. Δεν ξεχώριζε μαθητές είτε άριστους είτε αδύνατους,  αριστερούς ή δεξιούς …πλούσιους ή φτωχούς ..Ήταν όλοι παιδιά του…..

Λάτρης επίσης  της ζωής της Υπαίθρου,   του αθλητισμού και φίλαθλος του στίβου και του  ΓΣΕ, αλλά και της Ανόρθωσης…   

ΈΦΥΓΕ το 2003 αφήνοντας πίσω του  ένα σπουδαίο διδακτικό έργο .

ΑΙΩΝΊΑ Η ΜΝΗΜΗ ΣΟΥ ΠΑΤΕΡΑ!!!

 Elisabeth Karsa

Αιωνία του ή Μνήμη

Από τους καλύτερους

εκπαιδευτικούς..Άψογος

Διευθυντής στο Γυμνάσιο

και Λύκειο Ριζοκαρπάσου.

Αξέχαστος 

Philippos Philippou: Αν ξεκινήσω να γράφω θα τελειώσω αύριο. Είχα την τιμή να τον έχω Γυμνασιάρχη αφού γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Ηρωικό Ριζοκάρπασο. Ήταν  λάτρης του κλασσικού αθλητισμού .Με ενεθάρρυνε να κάνω αθλητισμό καί με αγαπούσε πολύ. .Μοναδικός !!.

Alexis Yerou: Αιωνία του η μνήμη. Ο αείμνηστος Μόδεστος Σαμάρας ήταν γυμνασιάρχης στο Ελληνικό Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου από το 1966-1971 και όταν αποφοίτησα το 1969. Ήταν εξαιρετικός Γυμνασιάρχης και ευαίσθητος χαρακτήρας σε σημείο που δάκρυζε όταν διάβαζε κάποια κείμενα ή ποιήματα. .

Demetra Anastassiou:​​​​​​​ Aionia tou I mnimi etan o kalyteros Gymnasiarxis agaoytis to olous mas

Demetra Komodromou:​​​​​​​ Τον θυμόμαστε με πολλή αγάπη στο Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου.! Έδωσε πολλή αγάπη και γι αυτό ακόμα εισπράττει αγάπη και εκτίμηση!

Anna Charidimou:​​​​​​​ Είχα την χαρά και την ευλογία να τον έχω καθηγητή μου όταν ήταν Γυμνασιάρχης του Γυμνασίου Ριζοκαρπάσου. Οι αρετές του χαρακτήρα του και η πνευματική του μόρφωση σ' έναν υπέροχο συνδυασμό συνιστούσαν έναν διακεκριμένο εκπαιδευτικό! Τίμησε και λάμπρυνε το Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου σαν Λυκειάρχης και όσοι είχαμε την χαρά και ευλογία να το εύχομαι καθηγητή μας θα τον ευχαριστούμε και μνημονεύουμε σε όλη μας τη ζωή!

Joanne Afxentiou:​​​​​​​ Λίγο τον γνώρισα .Δεν είχα την τύχη να τον έχω καθηγητή. Αλλά με κάλεσε μια μέρα στο σχολείο στο γραφείο του και μιλήσαμε Πρέπει να ήταν κάλος άνθρωπος.

Maria Peteinou:​​​​​​​ Αξέχαστος. Πολύ καλός άνθρωπος και γυμνασιάρχης

Niki Giannikou:​​​​​​​  Ήταν τόσο καλός γυμνασιάρχης και άνθρωπος που όλοι τον θυμόμαστε με αγάπη .Η τελευταία φορά που τον είδα ήταν στο Πανεπιστήμιο Κύπρου ήρθε κι έψαχνε την καρπασιτού.! Τόσο απλός άνθρωπος του είπε ο Γιώργος ότι ήμουν εκεί και ήρθε να με δει. Ο Θεός να τον αναπαύει εν ειρήνη.

Diamanto Skitini:​​​​​​​ Υπέροχος άνθρωπος και εκπαιδευτικός. Ένας ταπεινός και πολύ αξιόλογος Άνθρωπος που πρόσφερε αρκετά στην Παιδεία!!

Nicos Nicolaou:​​​​​​​ Άφησε το θετικό του στίγμα στην εκπαίδευση και στην ανθρωπιά. ΑΝΘΡΩΠΟΣ με κεφαλαία!

Έδωσε νέα πνοή στην διεύθυνση των σχολείων με την πραότητα του και τον σεβασμό προς τους μαθητές.

Λειτούργησε χωρίς φωνές και επιτακτικές μεθόδους εκπέμποντας σεβασμό εκατέρωθεν.

 Έφυγε με ήσυχη την συνείδηση του και εισπράσει τεράστιο σεβασμό μέχρι και σήμερα από όλους τους μαθητές της Αμμοχώστου

Θεανώ Φαφουρτή-Βασιλειάδου:​​​​​​​ Πέρα  από όσα σίγουρα έχουν να πουν γι αυτόν οι παλιοί του μαθητές του,  προσθέτω ότι ήταν και ένας σπουδαίος λατινιστής!

Niki Louca:​​​​​​​ Αξέχαστος. Δάσκαλος γεμάτος ανθρωπιά, ήθος και αγάπη για μας τους μαθητές του. Πάντα μας κοιτούσε ως ίσους του. Ποτέ δεν μας ενέπνευσε φόβο παρά μόνο σεβασμό και αγάπη. Αιωνία η μνήμη του. 

Evi Papamichalopoulou:​​​​​​​ δεν ξεχνώ ποτέ τα τρία χρόνια που τον είχα καθηγητή στο τότε ...γυμνάσιο Αγίου Γεωργίου στη Λάρνακα, πάντα τον θυμάμαι με αγάπη...

Pantelitsa Mouzouri-Taxitari:​​​​​​​ Υπέροχος άνθρωπος... αξέχαστο οι καιροί που άφησαν το στίγμα τους αυτοί οι παιδαγωγοί!!!

Κυριακη Δημητριου:​​​​​​​ Άριστος! Ευλογημένοι όσοι τον γνωρίσαμε και  μας μετέδωσε τα ιδανικά και τις  γνώσεις του.

Simos Symeou:​​​​​​​ Εμείς ως τα πνευματικά του παιδιά που ευτυχήσαμε να τον έχουμε δάσκαλο θεωρούμε πως είμαστε γι ‘ αυτό ευλογημένοι !

Panayiota Syzinou:​​​​​​​ Να το θυμάστε πάντα με αγάπη όπως του άξιζε! Υπήρξε αξιόλογος εκπαιδευτικός και εξαιρετικός άνθρωπος!

Elli Pericleous Papamichael:​​​​​​​ Ένας εξαιρετικός άνθρωπος που αγαπούσε τα παιδιά και τα προστάτευε....

Irene Yiassemis:​​​​​​​ Τέτοιοι άνθρωποι κι εκπαιδευτικοί είναι είδος προς εξαφάνιση. ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΝΑ ΕΧΕΙ

Andri Plastira:​​​​​​​ Ο αγαπητός κύριος Σαμάρας που τον είχαμε Λυκειάρχη και μας έκανε Λατινικά στη τρίτη Λυκείου

​​​​​​​

ΜΕΛΕΤΕΣ